We woonden al een aantal jaar in Ierland. Mijn vader was daar heen gegaan, omdat hij een baan had gevonden bij een scheepswerf. Een jaar later gingen mijn moeder, broer, zusje en ik ook daarheen in het kader van de gezinshereniging. Ik heb het nu over de beginjaren 60.
Mijn ouders, en vooral mijn moeder, kregen brieven uit Nederland, geschreven op dat dunne, blauwe luchtpostpapier. Je schreef je brief, plakte de randjes dicht en het was meteen een envelop.
Op ’n dag kreeg mijn moeder weer zo’n brief, van mijn oma, haar moeder. Ze las de brief, was een tijdje heel stil en begon toen onbedaarlijk te huilen. Ze kon of wilde ons niet vertellen wat er aan de hand was. Toen mijn vader uit z’n werk kwam moest hij ook de brief meteen lezen, en was mijn moeder weer steeds aan het huilen. Het moest iets verschrikkelijks zijn, maar toch mochten wij, de kinderen, het niet weten.
Voor mijn broer en mij was dat natuurlijk heel onbevredigend. In het geheim spraken we met elkaar af dat we ’s nachts naar beneden zouden gaan om de brief op te zoeken en te kijken wat voor ellendigs er in Nederland gebeurd was.
Niet veel wijzer en in de war zijn we maar weer naar bed gegaan
De brief vinden was niet zo’n opgave: we hadden in de woonkamer zo’n teakhouten dressoir en in een van die laatjes werden brieven uit Nederland bewaard. Ook deze beruchte brief dus! We lazen “jouw zus ….. (mijn moeder had meerdere jongere zussen) moet bevallen van een Italiaan”. Mijn broer was toen 14 en ik was 13, maar we hadden geen idee wat dit betekende. Had een Italiaan haar in elkaar geslagen? Had hij haar laten vallen, expres? Niet veel wijzer en in de war zijn we maar weer naar bed gegaan.
Kijk, nu zouden we Google of Bing ff om hulp vragen, maar dat was er toen nog niet bij. Bovendien hadden we ook geen boeken in huis. Ja, van die nepkaften van kunstleer met nepgouden versiersels, maar daar zat geen geschreven woord in! We wisten ook niet dat er bibliotheken bestonden, of musea, dat was in onze omgeving niet aan de orde. Eigenlijk wisten we van niets.
Ongeveer een jaar later zijn we naar Nederland teruggekeerd, toen tot mijn grote spijt. Pas toen kwamen we er achter dat mijn moeder weer zwanger was, dat haar zus die bevallen moest van een Italiaan, bevallen is in een tehuis voor ongehuwde moeders, geweigerd heeft, op het laatste moment, om haar baby af te staan, en dat de baby door mijn ouders opgevoed zou worden ware het niet dat ze opeens zelf weer een kleine kregen.
Een alleenstaande, ongetrouwde moeder was een grote schande
Voordeel van zo’n groot gezin als dat van mijn moeder was wel dat er weer een andere broer was die de baby liefdevol in zijn gezin heeft opgenomen. Bij zijn moeder blijven was geen optie, een alleenstaande, ongetrouwde moeder was een grote schande, en door geadopteerd te worden door een broer betekende wel dezelfde familie, dezelfde achternaam en de nabijheid van zijn eigen biologische moeder.
Ik realiseer me dat ik zo weinig wist toen ik opgroeide, zo weinig kennis had van wat er speelde. Zelfs in de relatief kleine kring van onze familie. Toen ik ouder werd was ik soms jaloers op mensen die wél opgegroeid waren met musea, boeken, kennis, cultuur….ik had zoveel in te halen.
Maar ik heb me vervolgens ook gerealiseerd dat een tante die moest bevallen van een Italiaan niet in alle kringen zo opgevangen zou zijn als in de familie van mijn moeder. Met de mogelijkheid om gewoon haar kind van heel dichtbij mee te maken en op te voeden, gewoon omdat de saamhorigheid van de familie dit kon waarmaken.