Joyce Alma (67) uit Heiloo stopte drie jaar geleden met werken. Ze koos ervoor haar dagen niet vol te plannen en ontdekte zo waar ze echt zin in had. Haar hobby uit haar jeugd kreeg een nieuw leven: ze maakt ‘assemblages’ van oude foto’s en gekke quotes uit bladen. Wat begon met een la vol plaatjes hangt inmiddels in een klein theater. Haar pensioen? Vooral ruimte om te doen waar ze blij van wordt.
“Ik zat in het verkeerde toneelstuk”
Bijna veertig jaar werkte Joyce voor de gemeente Amsterdam, op allerlei verschillende plekken. Ze begon als jurist, werd daarna beleidsmedewerker en kwam pas laat terecht bij communicatie. Ze heeft spijt dat ze niet eerder op die plek terecht is gekomen.
De hiërarchie, de systemen, de eindeloze reorganisaties waarbij iedereen weer een middag geeltjes zat te plakken: het ambtelijke leven paste niet echt bij haar. “Als jurist en beleidsmedewerker ben je gebonden aan procedures en kaders. Daar zit niets creatiefs in en ik hou juist van vrijheid.”
Die momenten had ik echt niet willen missen
Bij interne communicatie kon ze veel meer haar ei kwijt. Ze maakte nieuwsbrieven, verzon thema’s en interviewde collega’s. Juist die gesprekken vond ze geweldig, omdat ze mensen anders leerde kennen dan alleen via het werk. Tijdens corona werd dat een uitdaging op zich: hoe hou je verbinding als iedereen thuis zit? “Dat was in het begin heel erg zoeken, maar ik heb er ook mooie herinneringen aan. Je zat via Teams met collega’s van overal in de gemeente ideetjes uit te wisselen.”
Om het vol te houden werkte ze het grootste deel van haar loopbaan drie dagen per week, zodat er ruimte was voor haar eigen dingen. En hoewel ze zich nooit echt thuis voelde, wil ze de lol niet wegpoetsen. “Ik heb ook vreselijk gelachen met sommige collega’s. Die momenten had ik echt niet willen missen.”
Al op haar 25e jaloers op wie stopte
Uitkijken naar haar pensioen deed Joyce eigenlijk al haar hele werkende leven. “Toen ik op mijn 25e, na mijn rechtenstudie, ging werken, was ik al jaloers op collega’s die met pensioen gingen. Ik dacht: was het maar zover.” Na 38 jaar kon ze eindelijk de deur achter zich dichttrekken. Omdat ze altijd parttime had gewerkt, wist ze goed wat vrije tijd was. Toch besefte ze dat stoppen een echte stap zou zijn. “Het is toch anders als je helemaal geen werk en geen collega’s meer hebt.”
Een lijst, en een cursus die hielp
Toen het pensioenmoment dichterbij kwam, begon ze zich voor te bereiden. Ze deed een weekend de ‘Pensioen in Zicht cursus’. “Het meeste wist ik eigenlijk wel, maar het was goed om alles even op een rijtje te krijgen. En het is fijn om uit te wisselen met andere mensen die in dezelfde situatie zitten.” Ze werd er ook gewaarschuwd voor de valkuilen, zoals aan het eind van de dag te makkelijk een fles wijn opentrekken omdat het toch een beetje als vakantie voelt.
Ik had een hele lijst met dingen die ik wilde gaan doen
Daarnaast maakte ze voor zichzelf een lijst tegen het gevreesde zwarte gat. “Dat zou mij niet gebeuren, dacht ik. Ik had een hele lijst met dingen die ik wilde gaan doen.” Van meteen alles afvinken kwam het niet: mediteren en de badkamer vaker schoonmaken staan er nog steeds op. “Stilzitten en niets doen vind ik moeilijk. En schoonmaken zal nooit mijn hobby worden.”
Eerst vakantiegevoel, daarna zoeken
Ze stopte op haar 64e, in goed overleg met haar werkgever. “In het begin denk je: zo, nu moet er niks meer, heerlijk! Maar na een tijdje gaat het toch knagen. De dagen vliegen om, wat doe ik nou eigenlijk zo’n hele dag? Is het wel leuk en nuttig genoeg? Je wilt je ook geen lamlendige nietsnut voelen.”
Elke dag opnieuw kiezen
Joyce koos er bewust voor om haar dagen niet vol te plannen. Waar een vriendin na haar pensioen bijna in een gat viel en snel weer opdrachten ging aannemen, deed Joyce juist het tegenovergestelde. “Ik wilde nergens meer aan vastzitten. Maar dat betekent wel dat je elke dag opnieuw moet bedenken: wat ga ik doen?”
Haar week vult ze inmiddels met dingen die echt bij haar passen. Ze werd lid van een leesclub en leest veel meer dan vroeger. Met een Cinevillepas gaat ze doordeweeks overdag naar de film. “Dan zit je met zes mensen in de bioscoop, heerlijk.” Ze wandelt met vriendinnen, gaat naar de sportschool om haar spieren op peil te houden, en werkt in haar grote tuin. “In de tuin werken is ook topsport. Maar ik word heel rustig van al dat groen.” En ze geniet van de kleine dingen: overdag de vogels in de tuin, ’s avonds de egeltjes die langskomen voor een handje kattenbrokjes.
Van een la vol plaatjes naar een echt project
De grootste ontdekking van haar pensioen kwam uit iets wat ze eigenlijk al haar hele leven deed. Als kind knipte ze al plaatjes uit de televisiegids, en ze houdt van teksten en oude beelden. Nu combineert ze oude foto’s met gekke quotes uit bladen tot wat zij ‘assemblages’ noemt, ingelijst in feestelijk beschilderde en met sierband beplakte lijstjes van de kringloop.
Wat begon met een la vol plaatjes groeide uit tot een echt project. Haar broer maakte een website, ze hield afgelopen zomer open atelier bij haar thuis, en inmiddels hangt haar werk in een klein theater.
“Je kunt alles, maar wat kies je dan?”
Al die ruimte was niet altijd makkelijk. “Daar heb ik af en toe ook wel mee geworsteld,” geeft Joyce eerlijk toe. Toch ziet ze dat als iets waardevols. “Je vervelen is ook goed, dat heeft een functie. Het zet je aan het denken: wat wil ik nou eigenlijk? Je kunt alles, maar wat kies je dan?” Voor haar was dat de moeite waard, want juist uit die leegte ontstond haar grote hobby. “Als ik er een tijd niet aan werk, dan mis ik het echt.”
Concentreer je op wat je leuk, mooi of lief vindt
Wat Joyce vooral leerde, gaat over tijd en over waar je je aandacht op richt. Nu er vrienden ziek worden of overlijden, voelt ze dat de tijd begint te dringen. “Dan denk je: blijf ik nou dromen over later als ik groot ben? Je bént al groot, je moet het nu doen. Nu kan het nog.”
Als ik mensen met mijn werk kan inspireren of aan het lachen maken, dan is mijn doel al bereikt
Daarbij valt haar op hoe vaak gesprekken onder leeftijdsgenoten over ziektes en over de ellende in de wereld gaan. “Ik noem dat de 60-plusgesprekken. Ik maak me echt zorgen over de wereld, maar het helpt niet om het daar steeds over te hebben.” Haar assemblages zijn voor haar een soort troost. “Af en toe moet je een beetje oogkleppen opdoen en je concentreren op iets wat je leuk of mooi of lief vindt. Anders word je treurig oud, en dat wil ik niet.
Inmiddels is het theaterseizoen gestart en kunnen de bezoekers haar werk bewonderen. “Als ik mensen daarmee kan inspireren of aan het lachen maken, dan is mijn doel al bereikt.”
Ben je nieuwsgierig naar het werk van Joyce? Neem een kijkje op haar WEBSITE met webwinkel.
