Op het moment dat je mentaal fit en actief blijft, dan ben je grenzeloos en blijf je helder

Op het moment dat je mentaal fit en actief blijft, dan ben je grenzeloos en blijf je helder

De 69-jarige Anthonie Hagen is coach in mindstillness. Ondanks dat hij de 65 gepasseerd is en nog aan het werk is, ziet hij zichzelf niet als een zogenaamde “doorwerker”

Met het label “gepensioneerde” heeft Anthonie Hagen niets. De coach in mindstillness – een door hem ontwikkelde techniek waarbij je leert niet in je hoofd te leven, maar het leven aan te gaan zoals het komt en daarbij vrij van angsten te zijn – ziet een dergelijk etiket als een beperking. Volgens hem is de kans groot dat je uiteindelijk gaat leven naar het etiket dat op je geplakt wordt en je dus daadwerkelijk achter de geraniums gaat zitten. En dat is waarschijnlijk niet wat je diep van binnen wilt. “Door bang te zijn houd jij jezelf gevangen.”

Als je niet zou weten hoe oud Anthonie is en zou horen hoeveel uur hij slaapt per dag, dan zou je denken dat hij een twintiger is die vol in zijn studentenleven staat. De bijna-zeventiger slaapt per nacht maar tussen de vier en vijf uur. Meer nachtrust heeft hij niet nodig, omdat hij energie krijgt van de dingen die hij doet en hij niet – zoals vele anderen – energie verliest aan angsten. Hij leeft niet in zijn hoofd, maar in dit moment en niet een volgend of vorig tijdstip. Het zogenaamde leven in het “nu”. Een filosofie die de laatste tijd wel vaker verkondigd wordt in de media onder het mom van mindfullness, maar dat is echt wat anders dan wat hij doet vertelt Anthonie. Mindfullness is een soort meditatie waarbij je leert om rust te vinden door je aandacht te verleggen van je gedachten naar bijvoorbeeld je ademhaling. Volgens Anthonie zit je daarbij echter nog steeds heel erg in je hoofd. Jij besluit je aandacht te verleggen van het één naar het ander. Het is een rationele keuze. “Je verlegt het aandachtsveld daar naar waar jij het wil hebben.”

Anthonie ontwikkelde daarom dertig jaar geleden een tegenhanger van meditatie; de mindstillness. Het was het resultaat van een persoonlijke zoektocht. De techniek gaat over de realisatie dat 95% van onze gedachten bestaat uit angsten. Niet alleen angsten die wij zelf hebben ontwikkeld tijdens ons leven, maar ook een heleboel angsten die ons zijn opgelegd door de buitenwereld. Angsten die we bijvoorbeeld hebben overgenomen van onze ouders. Zodra je luistert naar de klanken van de buitenwereld in plaats van de woorden – bijvoorbeeld de klank van je eigen stem of van de persoon met wie je een gesprek voert – dan kan je niet bezig zijn met het angstige stemmetje in je hoofd. Het is echter geen kwestie van het negeren van je angst, aldus Anthonie, maar het besef dat er nog een hele wereld buiten je angst om is. “Door bang te zijn houd jij jezelf gevangen”, vertelt Anthonie. “Ik leef en laat mij niet leven door de wereld om mij heen.”

Een voorbeeld waarin duidelijk wordt waarin we ons laten leven door de wereld om ons heen is volgens Anthonie de manier waarop we lopen. Als je als kind je eerste stapjes zet, dan doe je dat voorzichtig. Je voelt waar jij je voeten neerzet en neemt elke stap weloverwogen. Maar op een gegeven moment verandert dat. Door onze omgeving leren we dat lopen bedoeld is om naar een doel te komen en dat je onderweg verwacht wordt niet te treuzelen. Kortom we worden opgezadeld met een angst om te blijven lopen zoals we deden. Als volwassenen is lopen opeens zo vanzelfsprekend geworden dat we het alleen nog maar doelbewust gebruiken. We wandelen snel van a naar b zonder dat we ons bewust zijn van de stappen die we zetten. “Je vertrekt in Hilversum en bent opeens in Amsterdam, daar waar moet je wezen. Hoe kan dat?” We hebben – volgens Anthonie – zo weinig aandacht voor de handeling van dat moment dat we soms vergeten dat we het doen. “Doordat je dat doet op de automatische piloot is er een heel stuk tussenuit.” Net zoals we soms vergeten of we de deur nou wel of niet op slot hebben gedraaid. Het is zo’n logische handeling geworden dat we met ons hoofd ergens anders zijn dan in het nu en dus vergeten wat we hebben gedaan. Anthonie probeert in het dagelijkse leven aandacht voor zulke handelingen te hebben en dus niet in zijn hoofd te leven. Als hij een wandeling maakt dan loopt hij zonder doel en verre van snel. In plaats daarvan volgt hij zijn eigen tempo en probeert hij elke stap te voelen dat hij contact maakt met de grond. Alsof hij weer zoals een kind voor het eerst loopt. Zoekend naar waar hij zijn voeten kan zetten.

Aan de termen “pensioen” en “gepensioneerd” kleeft volgens hem zo’n zelfde angst die opgelegd is door de wereld om ons heen. Door het etiket te omarmen houd je jezelf dan ook opgesloten, vindt de coach nadat er een stilte is gevallen op de vraag hoe hij zijn pensioen invult nu hij de 65 is gepasseerd. Anthonie is dan ook geen doorsnee zestiger. Hij staat om half vijf in de ochtend op, begint de dag met een wandeling van een uur, ontvangt gedurende de dag ongeveer vier mensen voor coachingsgesprekken van twee uur en gaat bijna elke dag ook nog ruim twintig kilometer fietsen. Ondanks dat hij de 65 gepasseerd is en nog aan het werk is, ziet hij zichzelf niet als een zogenaamde “doorwerker”. “Dit werk wat ik doe zie ik niet echt als werk. Ik zie het als hobby en heb het als werk gebruikt. Ik heb er geld mee verdiend. Het is elke dag nog onderzoeken en daar blijf je mentaal fit mee. Dat is het belangrijkste wat er is. Op het moment dat je mentaal fit en actief blijft, dan ben je grenzeloos en blijf je helder.”

Toch betekent dat volgens Anthonie niet dat al zijn leeftijdsgenoten nu ook spontaan vroeg in de ochtend uit bed moeten om wandelingen te maken of dat zij ook moeten blijven werken. “Ik ga geen advies aan anderen geven over hoe zij lichamelijk en mentaal fit blijven. Want op het moment dat ik mensen advies geef, dan stuur ik hen naar hun hoofd. Dan gaan zij zichzelf iets opleggen vanuit de gedachte dat het goed voor hen is. Terwijl het heel persoonlijk is. Je moet voelen wat goed voor jou is en daarbij niet angsten je kwaliteiten laten ondermijnen.”