Proefpensioen: 5 dingen die je kunt proberen voor je stopt met werken

Proefpensioen: 5 dingen die je kunt proberen voor je stopt met werken

Nog een paar maanden, dan is het zover. Je kijkt ernaar uit, maar ergens knaagt ook een vraag: hoe voelt het om geen werk meer te hebben waar je je dag omheen bouwt? Je hebt vast al ideeën. Reizen, tuinieren, eindelijk die cursus. Of die plannen bij je passen, weet je pas als je ze in de praktijk brengt.

Veel mensen merken dat pas na hun laatste werkdag. De eerste weken voelen als vakantie. Daarna komt de vraag wat je met al die tijd wilt doen, en dan gaat dat niet altijd vanzelf. Dat is geen falen. Het hoort bij de overgang van werk naar pensioen.

Je hoeft niet te wachten tot je stopt. Je kunt nu al een proefpensioen doen, in stukjes: een dag zonder plan, een nieuwe hobby, een week thuis. Zo ontdek je wat bij je past terwijl je werk en inkomen gewoon doorlopen. Hieronder vind je vijf dingen om te proberen, van laagdrempelig tot iets groters.

Uitproberen vertelt je meer dan plannen maken

Over je pensioen nadenken is iets anders dan het meemaken. Op papier klinkt een dag zonder verplichtingen heerlijk. In de praktijk merk je pas hoe je je voelt als de ochtend open ligt en niemand iets van je verwacht. De één geniet daar direct van. De ander mist structuur, collega’s of het gevoel iets af te hebben.

Een proef geeft antwoord op vragen die je anders pas na je laatste werkdag krijgt. Heb ik behoefte aan een vast ritme? Word ik blij van tijd alleen, of mis ik mensen om me heen? Past die hobby echt bij me, of leek het vooral leuk? En als je een partner hebt: wat doen jullie samen en wat liever apart?

Een proef is bovendien klein en tijdelijk. Bevalt iets niet, dan stop je en probeer je iets anders. Je hoeft niets te beslissen. Schrijf na elke proef in een paar zinnen op wat je opviel: wat gaf energie, wat kostte energie? Dan heb je straks iets om op terug te kijken.

Begin hier: twee kleine stappen

Deze twee kosten weinig tijd en weinig energie. Je kunt ze morgen al plannen.

1. Neem een vrije dag zonder plan

Kies een gewone werkdag en neem vrij. Plan niets: geen afspraken, geen klussenlijst. Kijk dan wat er gebeurt. Sta je op je gewone tijd op? Pak je vanzelf een taak? Ga je de deur uit of blijf je thuis? Zo merk je hoeveel structuur je prettig vindt. Woon je samen, bespreek met elkaar hoe je deze dag (samen) ervaart.

2. Probeer een hobby of les uit

Kies iets wat je altijd al wilde doen en ga een keer kijken. Veel sportclubs, creatieve cursussen en verenigingen bieden een proefles of een kennismakingsmiddag aan. Ga het liefst minimaal twee keer voordat je besluit, want de eerste keer is vooral wennen.

Het laat je inzien wat je na je laatste werkdag kunt gaan missen: mensen die je kent buiten je werk. Ariaan (71), voormalig business development manager, zegt:

“Begin vroeg met het opbouwen van een sociaal netwerk buiten het werk. Als je daar twee jaar voor je pensioen mee moet beginnen, wordt het ingewikkeld. Je moet het eigenlijk al hebben.”

Ga verder: drie grotere stappen

Deze vragen iets meer voorbereiding en soms overleg met anderen. Ze geven ook een completer beeld.

3. Neem een week proefpensioen thuis

Neem een week vrij en ga niet weg. Geen reisprogramma, geen weekje weg. Zo ervaar je hoe het is om dagen te vullen terwijl de rest van de straat gewoon aan het werk is. Wat doe je op dinsdagochtend? Hoe zijn je avonden? Wat mis je?

Woon je met een partner, dan is dit ook een proef voor jullie samen. Jan merkte dat pas na zijn pensionering:

“Ineens leefde ik samen met mijn vrouw thuis en kwam ik dilemma’s tegen in gewone dingen. Mijn vrouw houdt van stilte en ik luister graag naar de radio. Daar moesten we een middenweg in vinden.”

Met een proefweek kom je zulke dingen vooraf tegen, terwijl er nog tijd is om erover te praten.

4. Ontdek waar je in je werk energie van krijgt

Houd een week lang bij welke taken in je werk je energie geven en welke energie kosten. Noteer per dag een paar dingen: wat je deed, hoe je je daarna voelde, en of je het zelf zou kiezen als je vrij was. Een schriftje of een lijstje op je telefoon is genoeg.

Zo zie je welk deel van je werk echt bij je past en wat je straks graag achterlaat. Misschien vind je iets wat je ook zonder baan wilt blijven doen, bijvoorbeeld uitleggen, organiseren, iets maken of mensen helpen. Het laat ook zien wanneer je je beste uren hebt: ’s ochtends of ’s middags. Dat is handig als je je dagen straks zelf indeelt.

5. Bespreek een dag minder werken

Dit is de grootste proef, en de enige met gevolgen voor je inkomen. Kijk daarom eerst wat een dag minder werken betekent voor je salaris en je pensioenopbouw, en bespreek het daarna met je leidinggevende. Doe dat ruim van tevoren.

Voor wie het kon, pakte het goed uit. Sjouk bouwde af naar drie werkdagen per week, ook al leek dat in een hectische baan eerst een gek idee:

“Maar het bleek een goed idee te zijn, want zo kon ik mijn opvolger inwerken en steeds meer taken delegeren.”

Peter, voormalig communicatiedocent, ging een dag minder werken. Zijn ervaring:

“Toen heb ik al een beetje de ruimte ervaren die ik nu helemaal ervaar. Het was een voorproefje.”

Kies wat bij je past

Je hoeft niet alle vijf te proberen. Misschien is één vrije dag al genoeg om te merken wat je nodig hebt. Of juist de proefweek, omdat je wilt weten hoe het thuis gaat. Het kan ook dat een proef anders uitpakt dan je dacht. Dat is geen mislukking: dan weet je het alvast.

Houd na elke proef kort bij wat je opviel en bespreek het met iemand. Daar heb je later het meeste aan.

Lees ook: